Τρίτη, 8 Απριλίου 2014

Επταπύργιο (Γεντί Κουλέ) Θεσσαλονίκης (περιλαμβάνονται 2 video)

φωτογραφία Τάσος  Ορφανίδης 







ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
Το φρούριο του Επταπυργίου βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Ακρόπολης. Αποτελείται από δέκα πύργους τριγωνικούς και τετράπλευρους και από τα μεσοπύργια τμήματα τους. Παρουσιάζει ένα σύμπλεγμα διαφορετικών κατασκευαστικών φάσεων από την πρώιμη βυζαντινή περίοδο έως και την περίοδο της Τουρκοκρατίας, με τελική φάση τη νεώτερη προσθήκη των κτισμάτων των φυλακών, και ταυτόχρονα ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μνημεία μεσαιωνικής οχυρωτικής στον ελληνικό χώρο.

Το Επταπύργιο, έσχατο καταφύγιο των υπερασπιστών της πόλης και έδρα διοικήσεως της, δεν είναι συνολικά χρονολογημένο. Πύργοι και μεσοπύργια της βόρειας πλευράς του ανήκουν στη γενική διάταξη του παλαιοχριστιανικού τείχους της Ακρόπολης, με πολλές, βέβαια, μεταγενέστερες επεμβάσεις. Η νότια πλευρά με τους πέντε πύργους της προστέθηκε στα βυζαντινά χρόνια, δημιουργώντας έτσι το φρούριο.

Η ονομασία «Επταπύργιο» απαντάται την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ως μίμηση -κατά μία άποψη- του Επταπυργίου της Κωνσταντινούπολης (Yedi Kule), αντίστοιχου οχυρωματικού έργου του 15ου αι. Αναφορές στο φρούριο σε πρώιμες πηγές δεν υπάρχουν και οι μεταγενέστερες είναι συχνά ασαφείς. Το 1208-9 αναφέρεται ένα «castiel» στη Θεσσαλονίκη και το 1235 ο «κάστρο-φύλαξ μετά των του καστελλίου τζακόνων». Αναφορές του 14ου-15ου αι. στον «Κουλά της Θεσσαλονίκης» σχετίζονται άλλοτε με το Επταπύργιο και άλλοτε με την Ακρόπολη συνολικά.

Ένα χρόνο μετά την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους, το 1431, ο πρώτος τούρκος διοικητής Τσαούς-Μπέη ανασκευάζει τον κεντρικό πύργο εισόδου του Επταπυργίου και εντοιχίζει επιγραφή. Το 1591 στο φρούριο (Iç Kale) διαμένει ο φρούραρχος με 300 άντρες. Χαμένη επιγραφή που καταγράφει ο Εβλιγιά Τσελεμπή, τούρκος περιηγητής του 17ου αι., αναφέρεται σε επιδιόρθωση του το 1646. Το 1732, σε έγγραφο καταγραφής τηλεβόλων και πυρομαχικών των φρουρίων της Θεσσαλονίκης, αναφέρονται οι ονομασίες των πύργων του Γεδή Κουλέ. Αργότερα το φρούριο εγκαταλείπεται ως έδρα διοίκησης, αχρηστεύεται ως οχυρωματικό έργο και στα τέλη του 19ου αι. μετατρέπεται σε φυλακή.
πηγή: (http://www.prospelasis.com/)




 Wikimedia Commons

Γύρω στο 1890 το μνημείο χρησιμοποιήθηκε ως ανδρικές, γυναικείες και στρατιωτικές φυλακές.

Κατά τη δεκαετία του 1890, το φρούριο μετατράπηκε σε φυλακή. Η ακριβής ημερομηνία δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα, αλλά η φυλακή αναφέρεται σε ένα χάρτη του 1899 της πόλης, παρέχοντας έτσι ένα terminus ante quem για την αλλαγή. Γι' αυτή τη μετατροπή συνεπάγεται η απομάκρυνση όλων των προηγούμενων κτιρίων στο εσωτερικό του κάστρου, από τα οποία κανένα ίχνος επιζεί σήμερα. Οι αλλαγές στις οχυρώσεις δεν ήταν σημαντικές, αν και ο πρωταρχικός τους ρόλος αντιστράφηκε: από την προστασία των κατοίκων από την εξωτερική απειλή, τώρα υπηρετούσε για την απομόνωση κρατουμένων από τον έξω κόσμο.
Η φυλακή διετέλεσε για καιρό τις κύριες εγκαταστάσεις σωφρονισμού της πόλης, όπου κρατούνταν φυλακισμένοι ανεξαρτήτως φύλου ή εγκλήματος. Νέα κτίρια χτίστηκαν κατά μήκος των δύο πλευρών των τειχών, ώστε να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του νέου σοφρωνιστικού κέντρου. Η εσωτερική αυλή ήταν χωρισμένη από φράχτες σε πέντε ξεχωριστές μονάδες και στο κέντρο τους στεγάστηκε το κεντρικό παρατηρητήριο. Η φυλακή διέθετε εκκλησάκι και άλλα παραρτήματα, ενώ το παράρτημα που βρισκόταν βόρειο-ανατολικό πύργο καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα εξωτερικά κτίρια, στη νότια πλευρά του κάστρου, στεγαζόταν η διοίκηση, η φυλακή των γυναικών, και προς τα δυτικά, τα κελιά απομόνωσης.

Το κέντρο αυτό είχε αποκτήσει κακή φήμη κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Μεταξά, της Κατοχής, και στη μεταπολεμική περίοδο από τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο μέχρι και τη Χούντα (καθεστώς των Συνταγματαρχών).

Αναστήλωση
Ο εσωτερικός χώρος αναδιαμορφώθηκε και προστέθηκαν εγκαταστάσεις και εξωτερικά του κτηρίου. Το 1989 οι φυλακές μεταφέρθηκαν και το Επταπύργιο αποδόθηκε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού.

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
"ανεπαισθήτως γύρω μου(στην γειτονιά μου) έκτισαν τείχη". Περιβαλλοντική ομάδα του 1ου Γυμνασίου Συκεών με θέμα το Επταπύργιο και τα τείχη της Θεσσαλονίκης και τα βυζαντινά μνημεία.
Πηγές
(Greek) (English) Kourkoutidou-Nikolaidou, E.; Tourta, A.. Wandering in Byzantine Thessaloniki. pp. 24–26.
Kourkoutidou-Nikolaidou, E.; Tourta, A.. Wandering in Byzantine Thessaloniki. pp. 24–26.
(English) Tsanana, E. (2001). The Eptapyrgion, the citadel of Thessaloniki. Athens: 9th Ephorate of Byzantine Antiquities (Thessaloniki), Ministry of Culture.

(Greek) Ćurčić, Sl.; Hatzitryphonos, Ev. (1993). Κοσμική Μεσαιωνική Αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια 1300-1500 και η Διατήρησή της ("Secular Medieval Architecture in the Balkans 1200-1500 and its Conservation"). Thessaloniki: University Studio Press. pp. 192–195
πηγή:.( Wikimedia Commons )




Το αυτοτελές φρούριο του Επταπυργίου, υπήρξε διαχρονικά η ακρόπολη της  βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα, αποτελούσε τον ύστατο προμαχώνα άμυνας, επειδή ολόκληρη η ακρόπολη φιλοξενούσε τόσο το Επταπύργιο, όσο και ένα αυτοτελές σύστημα πύργων, πυλών και τειχών που διέθετε και έναν οικιστικό ιστό. Γι΄αυτό και στις πηγές, οι κάτοικοι της Ακρόπολης λέγονται «κουλαϊτες», σε αντίθεση με τους πολίτες της κάτω πόλης, τους «Βουργεσίους». Το Επταπύργιο συντηρήθηκε από τους πρώτους Οθωμανούς, μετά την άλωση της πόλης το 1430 αλλά απόκτησε μια φοβερή φήμη όταν άρχισε να χρησιμοποιείται ως φυλακή. Πρόκειται για τις διαβόητες φυλακές του Γεντί Κουλέ, όπου έγιναν τόπος εγκλεισμού, μαρτυρίου και μεγάλης λαϊκής παράδοσης, σε όλη την διάρκεια του 20ου αιώνα. Σήμερα, ο τόπος έχει αναστηλωθεί και συντηρηθεί.

              Το Φρούριο του Επταπυργίου, γνωστό και με την οθωμανική ονομασία Γεντί Κουλέ, βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης, εντός της Ακρόπολης. Αποτελείται από δύο ενότητες: το Βυζαντινό φρούριο, το οποίο συνθέτουν δέκα πύργοι με τα μεταξύ τους μεσοπύργια διαστήματα και τον περίδρομο, καθώς και τα νεότερα κτίσματα των φυλακών, που έχουν κτιστεί εντός κι εκτός του φρουρίου.

              Το κάστρα και τα τείχη στη Θεσσαλονίκη είναι δημιουργήματα προγενέστερων εποχών καθώς ήταν απαραίτητα για την οχύρωση της πόλης και η δημιουργία τους υπολογίζεται κατά την ίδρυση της. Τα κάστρα πήραν την οριστική τους μορφή κατά την εποχή του Μεγάλου Θεοδοσίου, στο τέλος του 4ου μ.Χ. αιώνα.
               Στη σημερινή μορφή είναι, μάλλον, έργο της Παλαιολόγειας εποχής (14ος αι.).


                Το Επταπύργιο όπως και η υπόλοιπη Θεσσαλονίκη έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1430. Η μοναδική προσθήκη των Τούρκων στο κάστρο είναι ο πύργος της κεντρικής εισόδου.

               Στη δεκαετία του 1890, το φρούριο μετατράπηκε σε φυλακή. Σε αυτή τη μετατροπή κατεδαφίστηκαν τα υπάρχοντα κτήρια στο εσωτερικό, από τα οποία κανένα ίχνος δεν σώζεται σήμερα. Οι αλλαγές στις οχυρώσεις δεν ήταν σημαντικές, αν και ο πρωταρχικός τους ρόλος αντιστράφηκε: από την προστασία των κατοίκων από την εξωτερική απειλή, τώρα υπηρετούσε για την απομόνωση κρατουμένων από τον έξω κόσμο.



               Νέα κτίρια χτίστηκαν κατά μήκος των δύο πλευρών των τειχών, ώστε να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του νέου σοφρωνιστικού κέντρου. Η εσωτερική αυλή ήταν χωρισμένη από φράχτες σε πέντε ξεχωριστές μονάδες και στο κέντρο τους στεγάστηκε το κεντρικό παρατηρητήριο. Η φυλακή διέθετε εκκλησάκι και άλλα παραρτήματα, ενώ το παράρτημα που βρισκόταν βόρειο-ανατολικό πύργο καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα εξωτερικά κτίρια, στη νότια πλευρά του κάστρου, στεγαζόταν η διοίκηση, η φυλακή των γυναικών, και προς τα δυτικά, τα κελιά απομόνωσης
(http://vizantinonistorika.blogspot.gr/)



ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ (Nick Cave & Warren Ellis - Song For Bob)

2 σχόλια: